Wat er speelt als je moeite hebt met grenzen aangeven

Ken je dat moment dat je naar een collega kijkt die ongeveer dezelfde vraag krijgt als jij - maar er totaal anders op reageert? Die vriendelijk zegt dat het nu niet lukt, aangeeft wanneer het wél kan, en daarna gewoon weer verdergaat met zijn werk. Zonder uitleg. Zonder schuldgevoel.

En jij? Jij zei ja, terwijl je eigenlijk nee wilde zeggen.

Je voelde het al in je lichaam. Een warmte in je buik, een lichte tinteling. En daarna: onrust. Moeite om je weer te concentreren. Je blijft malen, balen, jezelf verwijten dat je niet hebt gezegd dat je agenda al overloopt en dat je eigenlijk geen ruimte had.

Maar het blijft niet beperkt tot werk.

Ook privé herken je het misschien. Je spreekt je moeder en zij vindt toch dat optie A beter is. Terwijl jij optie B al had bedacht. En ergens denk je: misschien heeft ze wel gelijk. Ze heeft meer ervaring. Ik ben niet zo zeker van mijn beslissing.

Als dit zich vaker herhaalt in je leven, kan het je langzaam uitputten. Je voelt je moe, zonder duidelijke reden. Je bent jaloers op mensen die ogenschijnlijk moeiteloos beslissingen nemen en daar ook bij blijven.

Die zichzelf niet voortdurend hoeven toe te lichten.

Een metafoor die ik vaak gebruik voor grenzen, is die van een denkbeeldige cirkel. Aan de ene kant een plus, aan de andere kant een min.

Elke keer dat je iets doet wat eigenlijk niet klopt voor jou, iets wat energie kost, waar je niet achter staat, wat je uit gewoonte of loyaliteit toch doet zet je een stap richting de min.

En dat stapelt zich op. Soms zo ver, dat je op een punt belandt waarop je merkt:

ik leef een leven dat eigenlijk niet helemaal van mij voelt.

Wat ik vaak zie in gesprekken met cliënten, is dat het niet zozeer gaat om angst voor de reactie van de ander. Die valt meestal wel mee.

Waar het echt over gaat, is de angst dat het beeld dat anderen van je hebben verandert. Dat je, als je vaker nee zegt, wordt gezien als lastig. Minder aardig. Minder flexibel. Of, misschien wel het spannendst minder nodig.

We willen dat beeld zo graag vasthouden. Zelfs als het ten koste gaat van onze eigen rust, energie of geluk.

Gelukkig zijn er veel manieren om grenzen te stellen op een menselijke, rustige manier, zonder mensen van je af te stoten. Soms is het zoeken naar een middenweg. En soms is het simpelweg: nee.

Maar duurzame verandering begint zelden bij techniek alleen.

De oorsprong van moeite met grenzen ligt vaak dieper. In aanpassen, iets wat we al vroeg hebben geleerd. In een jeugd waarin autonomie niet vanzelfsprekend was. Met een kritische of overbezorgde ouder. Of met het diepgewortelde gevoel dat je het niet helemaal alleen kunt.

In termen van innerlijk werk raakt dit vaak aan het schaduwkind:

het deel dat heeft geleerd dat afstemmen veiliger was dan jezelf volgen.

Juist daarom is het zo waardevol om te onderzoeken waar jouw moeite met grenzen vandaan komt.

Want pas als je ziet waarom je doet wat je doet, ontstaat er ruimte om het anders te gaan doen.